تبلیغات
ویکی دانش - مطالب ادبیات و شعر
ویکی دانش
خـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــوش آمـــــــــــــــــــــــــــــــــــدیـــــــد |~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~| از تاریخ 95/11/15 فروشگاه به پروتکل امن Https مجهز شده است (SSL certificate) شما می توانید با خیالی آسوده خرید کنید |~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~| مزیت دسترسی به فروشگاه امن: 1- اطمینان مشتریان از اعتبار فروشگاه به واسطه گواهی معتبر SSL و نمایش قفل سبز رنگ در مرورگر آنها 2- اطمینان مشتریان از رمزگذاری شده بودن ارتباط و حفظ امنیت اطلاعات و حریم خصوصی مشتریان |~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~| برای ورود به فروشگاه تیک ایت اینجا کلیک کنید |~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~| محبوب ترین محصولات امروز فروشگاه
این نمایش مربوط به سال 82-81 می باشد که اساتید طنز استان آذربایجان شرقی در آن ایفای نقش کرده اند: بهمن تقی پور علیرضا رنجی پور محبوب کریمی و بابک نهرین امیدوارم این نمایش بسیار زیبا و خاطره انگیز رو دانلود کرده و در کنار دوستان و خانواده از دیدنش لذت ببرید. توضیحات فیلم: این فیلم به علت قدیمی بودن دارای کیفیت پایین می باشد. حجم فایل: 553 مگابایت فرمت: MpG ...
این نمایش مربوط به دهه هفتاد می باشد که اساتید طنز استان آذربایجان شرقی در آن ایفای نقش کرده اند: حاج جعفر اصغرنسب (صمد) علیرضا رنجی پور محبوب کریمی و شادروان کریم احمدپور امیدوارم این نمایش بسیار زیبا و خاطره انگیز رو دانلود کرده و در کنار دوستان و خانواده از دیدنش لذت ببرید. توضیحات فیلم: این فیلم به علت قدیمی بودن دارای کیفیت پایین می باشد. حجم فایل: 512 مگابایت فرمت: DAT ...
دانلود 50 پاورپوینت جالب با موضوعات: سخنان بزرگان سخنان زیبا و پند آموز کشورهای جهان جملات روحیه بخش پزشکی و سلامت پاورپوینت های انگلیسی تصاویر زیبا و جالب تفکر و اندیشه پارادایم و کلی پاورپوینت مهیج دیگه که مطمئنم از دیدنشون لذت می برید ... به امتحانش می ارزه ! ...

مرتبه
تاریخ : دوشنبه 21 فروردین 1391

http://ts1.mm.bing.net/images/thumbnail.aspx?q=4559739684718888&id=885caf2a45876ff75980e4b7d32e443d

هر گاه دو واژه با معنای متضاد در یک بیت یا عبارت به کار رود آرایه تضاد پدید می‌آید.

در نومیدی بسی امید است پایان شب سیه سپید است.

واژه‌های /نومیدی/ با /امید/ و همچنین واژگان /سیه/ با /سپید/ متضاد و مخالف هستند.






طبقه بندی: ادبیات و شعر، 
برچسب ها: آرایه های ادبی، آموزش آرایه های ادبی، آرایه تضاد، تضاد چیست؟، تضاد در ادبیات، صنعت تضاد،
ارسال توسط س ح
مرتبه
تاریخ : شنبه 12 فروردین 1391
نویسنده :  حمیده سلطانی مقدم

 استعاره، در لغت به معنای "عاریه خواستن لغتی به جای لغت دیگر است."[1] و در اصطلاح ادبیات فارسی بکار بردن واژه­ای است به جای واژه دیگر با علاقه شباهت، با وجود قرینه. استعاره در واقع تشبیهی موجز و فشرده است؛ که تنها "مشبه به" آن باقی مانده باشد. علاوه بر آن شاعر در تشبیه، ادعای همانندی دو پدیده را دارد؛ اما در استعاره ادعای یکسانی آن دو را. این دو ویژگی، استعاره را هنری­تر و خیال­انگیزتر از تشبیه می­کند. همچنین استعاره نوعی مجاز است؛ با این تفاوت که اگر علاقه(ارتباط بین معنای حقیقی و مجازی) از نوع مشابهت باشد، استعاره است و اگر علاقه، مشابهت نباشد، مَجاز است.[2]ا
   گفتیم استعاره نیاز به قرینه(علامت و نشانه­ای که ذهن را از معنای ظاهری به معنای مورد نظر رهنمون کند.) دارد تا معلوم شود، معنای اولیه و ظاهری کلمه، مورد نظر نیست؛ مثلا اگر کسی بگوید: "شیری را دیدم" و منظورش فرد شجاع باشد، شنونده منظور او را در نخواهد یافت زیرا در جمله قرینه­ای که شنونده را متوجه معنای مورد نظر شاعر کند وجود ندارد. اما اگر بگوید شیری را در "میدان کارزار" دیدم شنونده متوجه معنای باطنی او می­شود. یعنی "میدان کارزار" به عنوان قرینه، ذهن را متوجه معنای مورد نظر شاعر می­کند.[3]
 
ارکان استعاره
مستعارمنه(مشبه به): معنای اولیه و ظاهری.
مستعارله(مشبه): معنای باطنی و مورد نظر شاعر.
جامع(وجه شبه): ارتباط میان واژه اولیه و واژه مورد نظر.
مستعار: لفظی که در آن استعاره شده است.
مثلاً در این بیت:
                                     ای که بر مه کشی از عنبر سارا      
                                                   چوگان مضطرب حال مگردان! من سرگردان را
 
  در این بیت، مه "مستعارمنه" است. روی یار که به ماه تشبیه شده "مستعارله" است. "جامع" زیبایی و درخشندگی است؛ که باعث تشبیه روی دلدار به ماه شده است و لفظ "مه" مستعار است.[4]
 
انواع استعاره از لحاظ وجود مشبه­به
1.    استعاره مصرحه:
  استعاره مصرّحه(تحقیقیه): اگر از کل تشبیه فقط "مشبه­به" بماند استعاره را مصرحه یا آشکار می­گویند؛ که خود بر چندین قسم است: (استعاره مصرحه مجرده، استعاره مصرحه مطلقه، استعاره مصرحه مرشحه، استعاره اصلیه و تبعیه، استعاره نزدیک و استعاره دور، وفاقیه و عنادیّه  از انواع دیگر استعار ه مصرحه میباشد).
      ا. استعاره مصرحه مجرده: مشبه­به + صفات یا اجزاء مشبه(یعنی در کلام مشبه­به با ملائمات مشبه همراه است).
     ب. استعاره مصرحه مطلقه: مشبه­به+ صفات یا اجزاء مشبه و مشبه­به(یعنی مشبه­به را ذکر کنیم و با ان هم از ملائمات مشبه­به و هم از ملائمات مشبه چیزی بیاوریم).
    ج. استعاره مصرحه مرشحه: مشبه­به + صفات یا اجزاء همان مشبه­به(یعنی مشبه­به را همراه با یکی از ملائمات خود ان مشبه­به ذکر
                                             از لعل تو گریابم انگشتری زنهار
           صد ملک سلیمانم در زیر نگین باشد (حافظ) 
  لعل، استعاره آشکار از لب سرخ یار است، زیرا حافظ به قرینه از آن زنهار خواسته.
د‌.     استعاره اصلیه و تبعیه:
  اصلیه: هر گاه اسم یا گروه اسمی، استعاره واقع شوند، استعاره را اصلیه میگویند:
                                             ای گل خوش نسیم من بلبل خویش را مسوز  
                                                               کز سر صدق می­کند شب همه شب دعای تو
 
"گل خوش نسیم" استعاره از معشوق و بلبل استعاره از عاشق است.
 
  استعاره تبعیه: اگر صفت و فعل استعاره شوند، استعاره را تبعیه گویند.
                                                 تا بماند جانت خندان تا ابد
     همچو جان پاک احمد بااحد (مولوی)      
  در این بیت "خندان" که صفت است، استعاره از شادابی و با طراوت بودن است.
 
ه‌.     استعاره آشنا و شگفت
  استعاره نزدیک و آشنا: در این استعاره به راحتی می توان به جامع(وجه شبه) پی­برد.
                                          آه از آن نرگس جادو که چه بازی انگیخت  
                                                           آه از آن مست که بر مردم هشیار چه کرد
دراین بیت، نرگس استعاره­ای آشکار از چشم است.
 
  استعاره دور و شگفت: استعاره­ای است که جامع دیریاب باشد:
                                        دل به می دربند تا مردانه وار                 
                                                        گردن سالوس و تقوا بشکنیم (حافظ)  
  شاعر در عالم خیال سالوس و تقوا را به صورت انسان یا حیوان مجسم کرده است.
 
و‌.     استعاره وفاقیه و عنادیه
  استعاره وفاقیه: استعاره­ای که گرد آوردن و جمع بین مشبه و مشبه­به در آن ممکن باشد:
                     "مرده را اگر بیاموزی و راه بنمایی زنده خواهد شد".
  استعاره عنادیه: عکس وفاقیه است، یعنی آوردن مشبه و مشبه­به بصورت یکجا ممکن نباشد:
                                         تا شدم حلقه به گوش در میخانه عشق 
                                                          هر دم آید غمی از نو به مبارکبادم
در این بیت، استعاره عنادیه روی داده است؛ زیرا تبریک به مناسبت آمدن غم، که هر دو در یکجا نمی­گنجد.[6]
  
2.    استعاره مکنیّه(تخییلیّه)  
  هر گاه از ارکان تشبیه، فقط مشبه با یکی از لوازم مشبه­به بیاید؛ استعاره مکنیّه است. که اگر "مشبه­به" حذف شده، جاندار یا انسان باشد، استعاره مکنیه، "تشخیص" یا "شخصیت بخشی" است و اگر "مشبه­به" حذف شده، جاندار نباشد استعاره، فقط مکنیّه است:
                            تو را از کنگره عرش می­زنند صفیر        
                                                ندانمت که در این دامگه چه افتاده است(حافظ)
  مشبه­به "قصر" است که غیر جاندار و از لوازم کنگره عرش می­باشد.
-استعاره مکنیه (تشخیص):
                              به چشم عقل در این راهگذار پر آشوب   
                                             نگر که کار جهان بی­ثبات و بی­محل است(حافظ)
  مشبه­به "انسان" است و جاندار؛ و چشم از لوازم و ملائمان انسان می­باشد.[7]


[1] . شمیسا، سیروس؛ معانی و بیان، تهران، فردوس، ج دوم، 71،ص 154
[2] . همایی، جلال الدین؛ معانی بیان، تهران، نشر هما، 74، ص 220
[3] . کزازی، جلال الدین؛ زیبایی شناسی سخن پارسی(1) ، نهران، نشر مرکز، 68،ص 58ـ150
[4] . کزازی؛ همان، ص 158.
 
[5]. شمسیا سیروس؛ همان، صص61-59
[6]. کزازی؛ همان، ص156 6
[7] . احمد نژاد، کامل؛ معانی و بیان، تهران، زوار، 82، ص 53ـ







طبقه بندی: ادبیات و شعر، 
برچسب ها: استعاره، تشبیه، مجاز، مصرحه، مكنیه، بلاغت، ادبیات فارسی،
ارسال توسط س ح
مرتبه
تاریخ : شنبه 12 فروردین 1391
ایهام یکی از پرکاربردترین صنایع در بدیع است و به این معنا است که کلمه ای دارای چندین معنی مختلف (حداقل دو معنی) باشد و همه ی این معانی هم درست به نظر برسد.

مثال:

ز گریه مردم چشمم نشسته در خون است ----- ببین که در طلبت حال مردمان چون است
حافظ

مردم در مصراع دوم به دو معنی انسان و مردمک چشم به کار رفته است و در هر معنی با کلمات دیگر تناسب دارد:

الف: در معنی انسان با نشستن و حال و طلب مربوط است.

ب: در معنی مردمک با گریه و چشمم و خون و بدن مربوط است.



تصویر

به راستی که نه همبازی تو بودم من ------ تو شوخ دیده مگس بین که می کند بازی
سعدی

بازی به دو معنی بازی و شوخی کردن و باز (پرنده شکاری) بودن به کار رفته است و در هر معنی با کلمات دیگر رابطه دارد:

الف: در معنی بازی و شوخی با همبازی و شوخی تناسب دارد. 



ب: در معنی باز (شاهین) بودن با مگس مربوط است.

مثال های دیگر:

ما در پیاله عکس رخ یار دیده ایم ----- ای بی خبر ز لذت شرب مدام ما
حافظ

"مدام" هم به معنای "شراب" و هم به معنای "همیشه" است.

امشب صدای تیشه از بیستون نیامد ----- شاید به خواب شیرین، فرهاد رفته باشد
حزین لاهیچی
"شیرین" هم اسم معشوق خسرو وهم به معنای "لذت بخش" است.








طبقه بندی: ادبیات و شعر، 
برچسب ها: آرایه ایهام، ایهام، ایهام چیست؟، ادبیات، آرایه های ادبی،
ارسال توسط س ح
مرتبه
تاریخ : شنبه 12 فروردین 1391

یکی از صنایع ادبی که بسیار اهمیت دارد و باعث زیبایی سخن میشود ، ارایه مراعات نظیر است .

در ارایه مراعات نظیر بین حد اقل دو واژه از نظر معنایی تناسب وجود دارد که باعث میشود سخن ما زیباتر و گیراتر شود .

این صنعت  بین کلمه ها  هماهنگی ، توازن و توافق بر قرار میکند .

 

مثال :

از مشک همی تیر زند نرگس چشمت               زان لاله روی تو زره ساخت ز عنبر

 

بین کلمات مشک و عنبر ، تیر و زره ، نرگس و لاله  ، چشم و روی ، تناسب و مراعات نظیر دیده میشود

 

هر کو نظری دارد با یار کمان ابرو                باید که سپر باشد پیش همه پیکانها

 

بین کلمات  کمان  ، سپر و پیکان  ارایه مراعات نظیر رعایت شده است .

 

نکته : در این ارایه کلمات می توانند از نظر همجنس بودن ( گل و لاله )  مشابهت ( دهن و غتچه ) تضمن ( مدرسه و کلاس ) و ملازمت ( شمع و پروانه ) نیز استفاده کرد . و نکته حائز اهمیت اینست که در معنا با یکدیگر تناسب داشته باشند که در صورت لزوم از مترادف کلمات هم بتوانیم استفاده کنیم و همان زیبایی حفظ شود .

مثال :

 آفتاب ، ماه ، ستاره ، کیوان                                 تیر و کمان

شمس ، قمر ، نجم    ، زحل                                 سهم و قوس

 

این صنعت به خاطر اهمیتش یکی از لوازم اولیه سخن ادبی است و در ادبیات به نامهای دیگر هم نامیده شده است . به نامهای :

ائتلاف (موانست یافتن )   توفیق ( موافق گردانیدن )  تلفیق ( با هم اوردن )  مواخات ( برادری کردن )





این مطلب کامل نیست لطفا برای مشاهده متن کامل اینجا کلیک کنید.




طبقه بندی: ادبیات و شعر، 
برچسب ها: آرایه مراعات نظیر، مراعات نظیر، تناسب، آرایه تناسب، آرایه تناسب یا مراعات نظیر،
ارسال توسط س ح
مرتبه
تاریخ : سه شنبه 1 فروردین 1391

مجاز:

 مجاز به کاربردن واژه است درمعنایی غیرحقیقی به شرط آن که میان معنی حقیقی و معنی غیر حقیقی پیوندی برقرار باشد. به تعبیر دیگر به کار رفتن واژه ای است در غیر معنی حقیقی، به شرط وجود علاقه و قرینه.  مثلا هنگامی که می گوییم :« جهان انجمن شد بر تخت اوی » مراد ازجهان، مردم جهان است.

علاقه چیست؟

پیوند و تناسبی است که میان حقیقت و مجاز وجود دارد.  

قرینه چیست؟

نشانه ای است که ذهن را از حقیقت باز می دارد و آن را به جستجوی معنی مجازی برمی انگیزد.

***
 معمولا رابطه های زیر باعث می شود که واژه ای در معنی مجازی به کار رود:
- رابطه ی محلیه : محل یا ظرف را اراده می كنند ولی آن چه در آن است مورد نظر است

سراسرهمه دشت بریان شدند. (دشت به جای مردم دشت آمده است)
- رابطه ی کل با جز: ایران درمسابقات فوتبال قهرمان شد. (که ایران به جای تیم فوتبال ایران آمده است)
- رابطه ی جزء با کل : به کشتن دهند سر به یکبارگی (سر به جای تمام وجود آمده است)
- رابطه ی لازم با ملزوم : فلان را در دوستی پای نیست .(پای به جای پایداری آمده است)

  در اصطلاح علم بیان  این رابطه ها را علاقه نیز می نامند.

نمونه های دیگر:

1- یکی تازی ای برنشسته سیاه / همی خاک نعلش برآمد به ماه  (ماه به معنی آسمان)     

2- آن قدر گرسنه ام که می‌توانم تمام ظرف را بخورم. رابطه‌ای میان دو واژه‌ای ظرف و غذا در این عبارت است.

3- طاقت سر بریدنم باشد// وز حبیبم سر ِ بریدن نیست
سر در مصراع اول معنی حقیقی دارد ولی در مصراع دوم مجاز است و به معنی اندیشه و تصمیم و قصد به کار رفته است.

4- کلام تو گیاه را بارور می کند و از نَفَسَت گل می روید
( نَفَس ، مجاز برای سخن است)

5- با زمانی دیگر اندازه ای که پندم می دهی   کاین زمانم گوش بر چنگ است و دل در چنگ نیست

  چنگ :  دست و مجازاً به معنی اختیار

6- برو هر چه بایدت پیش گیر                     ســـــرِ ما نداری، ســـــرِ خویش گیر

  سر :  مجاز (قصد/ فکر)    -  مجاز (قصد/ فکر)

7- آفرین جان آفریــــن پـــاک را                             آن که جان بخشید و ایمان خاک

قرینه: جان و ایمان بخشیدن                                                   مجاز : انسان  

8- چو آشامیدم این پیمانه را پاک                             در افتادم ز مستی بر سر خاک     

قرینه: آشامیدن  مجاز از شراب                                                                   

9- زبان خامه ندارد سرِ بیان فراق                          و گرنه شرح دهم با تو داستان فراق 

مجاز از «تصمیم و اندیشه»  

10-  دفتر فکرت بشوی، گفته سعدی بگوی                    دامن گوهر بیار بر سَرِ مجلس ببار   

 مجلس  مجاز از «اهل مجلس»

11-  سرشان را از بیخ تراشیده اند  « سر » مجازاً موی سر

12- برو ای گدای مسكین در خانه ی علی زن    « که نگین پادشاهی دهد از کرم گدا را »

« نگین » مجازاً انگشتر

13- فراموش کردی تو سگزی مگر /   کمان و بر مرد پرخاشخر   

  « بر » مجازاً نیرو و « کمان » مجازاً قدرت تیر اندازی

14- «جهان دل نهاده بر این داستان»

در این مصراع، معنی حقیقی «جهان» دنیا و گیتی است؛ اما منظور شاعر، معنی غیر حقیقی آن است.

معنی غیر حقیقی «جهان» در این مصراع، «مردم» است؛ بنابراین می گوییم، جهان مجاز از مردم است.

15 -   «مسابقات کشتی دهه ی فجر در ایران انجام شد و ایران به مقام اول رسید.»

معنی حقیقی واژه ی ایران چنین است: کشوری است در آسیای جنوب غربی که مرکز آن «تهران» است.

 درمثال بالا، ایرانِ اولی به معنی حقیقی خودش به کار رفته است؛ اما ایران دومی به معنی غیرحقیقی (مجاز) تیم ایران است.

16- پیش دیوار آن چه گویی هوش دار                تا نباشد در پس دیوار گوش

 « گوش » اندام شنوایی آدمی و در این معنا « حقیقت » است بنابراین نمی تواند در پس دیوار بیاید و همین نكته قرینه ای است كه ذهن را به جست و جوی معنی مجازی وا می دارد . معنی مجازی گوش در این بیت « انسان جاسوس » است . علاقه ای كه « گوش » را به « انسان جاسوس » می پیوندد علاقه ی جزئیه نام دارد زیرا گوش جزیی از انسان و اندام شنوایی اوست

17- بر آشفت عابد كه خاموش باش                  تو مرد زبان نیستی گوش باش

شاعر زبان را در معنی « سخن » به كار برده است و بقیه ی واژه ها ی جمله ، قرینه ای هستند كه این مجاز را معین می كنند . زبان ابزاری است كه سخن با آن ادا می شود و همین علاقه ای است كه معنی حقیقی و مجازی را به هم می پیوندد

18- ماه دشت لاله ها را روشن كرده است  ( ماه : مجاز از  معنی نور ماه  )

19- دل عالمی بسوزی چو عذار بر فروزی  (  عالم : مردم عالم )

20- سپید شد چو درخت شكوفه دار سرم  (  سر :  موی سر )

 

نكته

  از آنجایی که در « استعاره » لفظ در معنای حقیقی خود بکار نمی رود،لذا هر استعاره نوعی مجازاست.  بنابراین هر مجازی استعاره نیست، اما  همه ی استعاره ها مجاز هستند .

 مثال      :                                
الف) همه ی کلاس زدند زیر خنده .                  

 چون رابطه میان واژه ی « کلاس » و « دانش آموزان » رابطه جایگاهی است، یعنی کلاس به جای دانش آموزان به کار رفته « مجاز » است، هیچ گونه رابطه مشابهت مابین دو کلمه ی « کلاس و دانش آموز » نیست . بنابراین این نوع مجازها استعاره نیستند .

ب) چهره اش شکفت .

چهره با توجه به قرینه « شکفتن » استعاره از « گل » است، بنابراین چون « چهره » در معنای غیر حقیقی به کار رفته است « مجاز » است، اما چون نوع را بطه بین « چهره و گل » سرخی و لطافت است مجاز از نوع علاقه مشابهت است که به آن استعاره می گویند .

 

تذكّر  :

شما دانش پژوهان عزیز در تست ها و تمرین ها برای آن كه مجاز را از استعاره تشخیص دهید باید ابتدا به دنبال واژه ای بگردید كه در معنای غیر حقیقی و معمولی به كار رفته باشد .سپس به رابطه ی میان این دو واژه دقّت نمایید .

اگر این رابطه نوعی همانندی و شباهت بود با استعاره روبرو هستید و اگر آن رابطه همانندی نبود ، مجاز است . پس برای رسیدن به مجاز لازم نیست كه حتما رابطه ی میان دو واژه را بدانید .كافی است كه مطمئن شوید رابطه دو واژه از نوع شباهت نیست تا مجاز با استعاره اشتباه گرفته نشود

 

 تست 1 : در همه ی گزینه ها آرایه ی مجاز وجود دارد به جز...

 1)چو صیتش در افواه دنیا فتاد                 تزلزل در ایوان کسرا فتاد

 2)گر نبندی زین سخن تو حلق را             آتشی آید بسوزد خلق را

 3)تهمتن گز اندر کمان راند زود                بر آن سان که سیمرغ فرموده بود

 4)بزد تیر بر چشم اسفندیار                   سیه شد جهان پیش آن نامدار 

 

تست2  :

1-  همی گرد رزم اندر آمد به ابر             2 - همی ریخت آب و همی خست روی

3- به یاد روی شیرین بیت می گفت         4- من خویشتن اسیر كمند نظر شدم

 

تست3 :

1- همی كند سودابه از خشم موی            2- بر او انجمن گشت بازارگاه

3- هر كاو نكند فهمی زین كلك خیال انگیز   4- ما را سر باغ و بوستان نیست


منبع: صدای ادب








طبقه بندی: ادبیات و شعر، 
برچسب ها: علاقه چیست؟، قرینه چیست؟،
ارسال توسط س ح
ارسال توسط س ح
آخرین مطالب
(تعداد کل صفحات:4)      [1]   [2]   [3]   [4]  

آرشیو مطالب
اطلاعیه
درخواست فایل

فروشگاه